top of page
Doctor

Rozpoznanie sepsy

Foto www AK 15 2018.09_edited.jpg


 "Rozpoznanie i postępowanie wstępne w sepsie" z podręcznika "Sepsa" (2017)

Prof. Andrzej Kübler
Prezes Stowarzyszenia "Pokonać Sepsę"


Podziękowania dla wydawnictwa Edra Urban za zgodę na publikację.

image.png
Sepsa jest zespołem objawów klinicznych trudnym do rozpoznania. Nawet starannie zebrana analiza i dokładne badania kliniczne nie muszą dostarczyć dowodu, że mamy do czynienia z zagrażającymi życiu zaburzeniami czynności organizmu w przebiegu zakażenia. Nie dysponujemy też żadnymi parametrami laboratoryjnymi czy obrazowymi, które pozwoliłyby na pewne postawienie rozpoznania sepsy. Opisywane są tzw. "klasyczne" objawy sepsy, które stanowią elementy rozpoznania zespołu SIRS.
Slide1.PNG

Jak obecnie wiadomo mogą one stanowić reakcje na zakażenie ale też być sygnałem innych bodźców nie infekcyjnych  czy urazowych. Bardzo często czułym objawem sepsy są objawy niespecyficzne takie jak złe samopoczucie, osłabienie, zaburzenia poznawcze, zaburzenia świadomości, zmiany koloru skóry  i czasu wypełniania się naczyń kapilarnych.

.
Slide2.PNG

Mogą nam pomóc w rozpoznaniu sepsy gdy potwierdzimy zakażenie, mogą być jednak spowodowane przez inne bardzo różne czynniki czy okoliczności. Jeśli wystąpią objawy niewydolności narządowej czy wstrząsu rozpoznanie sepsy staje się bardziej oczywiste. Jest to jednak rozpoznanie późne bo pojawia się wtedy bezpośrednie zagrożenie życia.

Slide3.PNG

​Wiadomo, że sepsa występuje powszechnie i wiąże się z bardzo wysoką śmiertelnością. Śmiertelność tą można istotnie obniżyć przez wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie postępowania wstępnego.


Niedostatki we wczesnym rozpoznaniu i leczeniu sepsy biorą się z braku znajomości tego zespołu. Jeśli do lekarza zgłasza się pacjent z bólem w klatce piersiowej, to pierwszym skojarzeniem jest: „czy to nie przyczyna kardiologiczna (ostry zespół wieńcowy, zawał)?”


Tak samo pierwszym skojarzeniem przy badaniu pacjenta, który zgłosił się z podejrzeniem zakażenia, powinno być „czy to nie jest sepsa?” Obecnie często rozpoznajemy rozwinięte zakażenia: zapalenie płuc, otrzewnej, opon mózgowych, a nie kojarzymy wszystkich tych postaci infekcji z tym samym zespołem klinicznym czyli z sepsą.

Slide4.PNG

Dla prawidłowego postępowania diagnostycznego w sepsie potrzebny jest ujednolicony system postępowania. Angielski Narodowy Instytut Doskonałości Zdrowia i Opieki Zdrowotnej (NICE - National Institute for Health and Care Excellence) opublikował w 2016 roku wytyczne rozpoznania i wczesnego postępowania w sepsie. Podane poniżej zasady postępowania opierają się na tym wartościowym dokumencie. Odnoszą się one do osób dorosłych, natomiast oryginalne wytyczne NICE obejmują też populację pediatryczną.

​

Identyfikacja pacjentów z podejrzeniem sepsy:

  • Zadawaj sobie pytanie: „czy to nie jest sepsa?!" u każdego pacjenta z podejrzeniem/ objawami zakażenia

  • weź pod uwagę, że pacjenci z sepsą mogą mieć objawy niespecyficzne, niejasno zlokalizowane, np. mogą się czuć bardzo źle bez wysokiej gorączki

  • Szczególnie należy przeanalizować wszelkie obawy wyrażone przez pacjenta i jego najbliższych, np. zmiany zachowania w ostatnim czasie

  • Zbadaj pacjenta z podejrzeniem zakażenia dla określenia:

  1. Możliwego źródła zakażenia

  2. Czynników, które zwiększają ryzyko sepsy

  3. Wskazań do dalszej diagnostyki, jak np. nagłe zmiany funkcji krążenia, oddychania, świadomośc

Identyfikacja pacjentów z podejrzeniem sepsy.png

​​​​

Czynniki ryzyka sepsy:
Weź pod uwagę, że poniższe grupy pacjentów mają wyższe ryzyko rozwoju sepsy:

 

  • Powyżej 70 roku życia (także poniżej 1 r.ż.)

  • Z możliwym upośledzeniem czynności immunologicznej organizmu (immunosupresja):

  • Leczeni chemioterapią z powodu choroby nowotworowej

    • Immunosupresja z powodów innych chorób (cukrzyca, stan po splenektomii, itd.)

    • Długotrwałe leczenie sterydami

    • Leczenie lekami immunosupresyjnymi chorób nienowotworowych (reumatyczne zapalenie stawów i inne)

  • Pacjenci leczeni zabiegowo w ciągu ostatnich 6 tygodni

  • Pacjenci z przerwaniem ciągłości skóry (skaleczenia, oparzenia, pęcherze, zakażenia skóry)

  • Pacjenci z cewnikami naczyniowymi i drenami

  • Pacjenci nadużywający leków drogą dożylną

  • Pacjentki w ciąży lub po porodzie (do 6 tygodni), szczególnie, gdy:

    • Mają upośledzony system odpornościowy (choroba, leki)

    • Miały w ciąży choroby dodatkowe (cukrzyca, nadciśnienie)

    • Potrzebowały w okresie porodu postępowania zabiegowego (cięcie cesarskie, łyżeczkowanie)

    • Są albo były w kontakcie z osobami zarażonymi paciorkowcami z grupy A

    • Miały utrzymujące się krwawienia lub obfitą wydzielinę z pochwy

​​​

Wstępna ocena pacjenta z podejrzeniem sepsy (3Z):

  • Zmierz temperaturę, częstość akcji serca, częstość oddechu, ciśnienie tętnicze, wysycenie tlenem krwi (pulsoksymetria-gdy dostępna), oceń stan świadomości

  • Zbadaj pacjenta oceniając stan skóry, obecność sinicy (skóry, warg lub języka), wysypkę na skórze nieznikającą po naciśnięciu, przerwanie ciągłości skóry lub inne zmiany skórne wskazujące na zakażenie

  • Zapytaj pacjenta lub jego opiekunów o częstość oddawania moczu w ostatnich 18 godzinach.


U pacjentów z podejrzeniem sepsy poniższe objawy stwarzają wysokie ryzyko ciężkiej choroby lub zgonu w przebiegu sepsy:

  • Obiektywne dowody nowej zmiany stanu świadomości

  • Częstość oddechu > 25/ min lub potrzeba podawania tlenu > 40% dla utrzymania saturacji > 92% ( lub > 88% przy POChP)

  • Częstość akcji serca > 130/ min

  • Skurczowe ciśnienie tętnicze 90 mmHg lub mniejsze, albo 40 mmHg poniżej wcześniej ustalonego poziomu

  • Nie oddawanie moczu przez 18 godzin, lub przy założonym cewniku, diureza < 0,5 ml/ kg/ godz

  • Marmurkowata, plamista skóra

  • Sinica (skóra, wargi, język)

  • Wysypka nieznikająca po nacisku
     

bottom of page